تلگرام Telegram

مترجمِ کتابِ «جامعه باز و دشمنان آن» نوشته:

process. این واژه از دو جزء لاتینی pro (= «فرا»، «پیش») و cedere (= رفتن) برساخته شده است و به طور کلی چنین معنا می‌دهد: پرورش و تحول مداومی که با دگرگونی‌های بسیار ملازمه دارد. پس از این تعریف برمی‌آید که process دربردارنده‌ی دو عنصر «پرورش» و «گردیدن» (= تغییر کردن) است. واژه‌ی «فرآیند» که در دائرةالمعارف مصاحب آمده، هم از حیث لغوی و هم از لحاظ معنوی نادرست است.

(گفتنی است که معادل فرانسوی processus ،process (پروسِسُوس) است. ولی معلوم نیست چرا در نوشته‌ها و گفته‌های گروه‌های چپ از آغاز کلمه‌ی «پروسه» (procès) به کار رفته است که هیچ ربطی به processus ندارد و «محاکمه» معنا می‌دهد. متأسفانه این میراث واژگانیِ غلط را هنوز گاه‌گاه در نوشتارها می‌خوانیم و در گفتارها می‌شنویم.)
<جامعه باز و دشمنان آن - کارل پوپر - ترجمه‌ی امیر جلال‌الدین اعلم - انتشارات نیلوفر - چاپ اول: پاییز 1385 - جلد اول - صفحه‌ی 34 - زیرنویس 3>

اما، در «فرهنگ معاصر فارسی» - پروسه، مترادفِ فرایند دانسته شده و - دو معنا، برای فرایند آورده شده:

1. پدیده‌ای طبیعی که دگرگونی‌های تدریجی در آن به نتیجه‌ای معین می‌رسد <فرایند رشد>
2. رشته‌ای از اقدام‌ها و عمل‌ها در جهت رسیدن به نتیجه‌ای معین؛ جریان؛ روند <فرایند تولید>
<فرهنگ معاصر فارسی یک جلدی - غلامحسین صدری افشار، نسرین حکمی، نسترن حکمی - فرهنگ معاصر - چاپ دوم: 1382>

در فرهنگ Robert هم، دو مدخل، به واژه‌ی procès اختصاص داده شده، و در مدخل دوم، این واژه، مترادفِ Processus دانسته شده:

procès n. m. invar. ■ Didact. Processus ; action, ètat qu'exprime un verbe.
<Le Robert Micro Poche - 1988>

البته Didact. در این فرهنگ این گونه تعریف شده:

didactique : mot ou emploi qui n'existe que dans la langue savante (livres d'ètude, etc.) et non dans la langue parlée ordinaire.

فنی: واژه یا کاربردی که فقط در زبان تخصصی (کتاب‌های آموزشی، و غیره) دیده می‌شود و در زبان محاوره‌یِ روزمره دیده نمی‌شود.

بنابراین، به گمانِ من، نه می‌توان گفت فرایند - دستِ‌کم، از لحاظ معنوی - معادلِ نادرستی برای پروسه است، و نه می‌توان گفت procès هیچ ربطی به processus ندارد.

نوشته شده توسط همايون اسلامی در پنجشنبه سیزدهم فروردین 1388 |

کودکانه‌تر از ملکوت

پُشتِ يک بسته شمعِ تولدِ کوچک ( ِ به ظاهر آلمانى)، به چهار زبان، نوشته: "هيچگاه، شمع‌هاى شعله‌وَر را، تنها رها نکنيد!" - !Never let burning candles unattended؛ و افزون بَر آن، چهار نگاره هم آورده:

که هيچ چيز، مُهم‌تر از چيزهاى بَديهى، نيست! و اين نکته را، کودکان، چه خوب مى‌دانند! و چه خوب است، کودکانه زندگى کردن! که:

... عيسا، طفلى طلب نموده، در ميانِ آنان، بَرپا داشت (3) و گفت: "هر آينه به شما مى‌گويم، تا بازگشت نکنيد، و مثلِ طفلِ کوچک نشويد، هرگز داخلِ ملکوتِ آسمان نخواهيد شد (4) پس هر که مثلِ اين بچّه‌ى کوچک، خود را فروتن سازد، همان، در ملکوتِ آسمان بزرگتر است ..."
(کتاب مقدس - انجمن کتاب مقدس ايران - چاپ دوم در ايران: 1987 - انجيل متا - باب هجدهم - ص: 30)

نوشته شده توسط همايون اسلامی در جمعه نهم تیر 1385